Derinlemesine: VMware Workstation Pro (Bölüm 1) – Kurulum, Arayüz ve Genel Ayarlar

Introduction and Importance of Virtualization

Merhabalar, Techaptic kanalına hoş geldiniz. Bugün sizlerle Tip 2 sanallaştırma araçlarından biri olan VMware Workstation üzerine yeni bir video serisine başlayacağız. Peki bu tür araçlar neden bu kadar önemli? Amacımız ister bir işletim sistemini denemek, isterse bir yazılımı test etmek veya karmaşık bir yapılandırmayı kurgulamak olsun; güvenli ve izole ortamlar bize oldukça kolaylık sağlar. Çünkü eğer bu tür ortamları kullanmak yerine direkt üretim ortamında bu ayarları yapmaya ve hatta test etmeye kalkarsak, geri dönmesi zor sorunlara neden olabiliriz. Bu yüzden hata yapmaktan korkmadan ve hatalarımızdan da ders çıkararak bu tür ortamlar oluşturmak bizim için hayati öneme sahip. Serimizin bu ilk videosunda VMware Workstation’ı kuracak, arayüzü tanıyacak ve genel ayarlarını birlikte yapılandırıyor olacağız. Hazırsanız şimdi başlayalım.

VMware Workstation İndirme ve Broadcom Portalı

Uygulamayı kullanabilmemiz için öncelikle bilgisayarımıza kurulu olması gerekiyor. Eğer bilgisayarınızda kurulu değilse, Broadcom’un web sitesinden ürünü ücretsiz bir şekilde indirebilirsiniz. Eğer Mac kullanıcısıysanız, VMware Workstation yerine VMware Fusion’ı indirmeniz gerekiyor. Windows ya da Linux kullanıcısıysanız da VMware Workstation Pro’yu indirmeniz gerekiyor. Ben bunu da size Broadcom sayfasına giderek göstereceğim. Öncelikle access.broadcom.com sayfasına gidiyoruz. Buradan eğer bir Broadcom hesabınız yoksa, sağ üstteki ‘Register’ alanından bunun için bir hesap oluşturabilirsiniz. Eğer hesabınız varsa da buradaki ilgili alanlara hesap bilgilerinizi girmeniz yeterli; ‘Sign In’ deyip oturum açabilirsiniz.

Sol tarafta ‘My Downloads’ diye bir alan var. Bu alana tıklayıp, orada hemen ücretsiz bir şekilde indirme işlemleri yapabileceğimiz bir link var. Bu alanda ‘here’ kısmına tıklayıp, buradan ücretsiz bir şekilde indirebileceklerimiz arasından ürünleri aratabiliriz. Mac üzerinden indirmemiz gerekiyorsa mesela ‘VMware Fusion’ı aratacağız. ‘VMware Fusion’ şeklinde bir arama yapıp, rahatlıkla ürünün son versiyonuna buradan erişebilirsiniz. En son versiyonu şu an VMware Fusion 17.6.2 imiş. Bunu tıklayarak buradan şöyle gelelim; 17.6.2’ye tıklayıp indirme işlemlerini yapabilirsiniz şuradaki sağ alandan.

Ben örneğimde VMware Workstation Pro üzerinden yapacağım için indirmeyi buna göre yapılandıracağım. Geri diyorum bir kere daha. Ve buradaki ürün arama alanından ‘VMware Workstation’ yazıyorum bu sefer. ‘Show Results’ alanına tıkladığımda da VMware Workstation Pro kısmı geliyor. Buradan da yine son versiyonunu (17.6.2) tıklıyorum. Tıklayarak rahatlıkla ürünü indirebilirim. Burada dikkat ederseniz bir engelleme işareti var, aslında bize bunu indirtmiyor. Bunu yapabilmemiz için de ‘Terms and Conditions’ kısmına onay vermemiz gerekiyor. Fakat burada da izin vermiyor. Şurada çıkan bir pop-up’ta aslında bize “buradaki linke tıklayıp bir defalık da olsa bunu okumuş olarak kabul edin” diyor ve sistem bize indirmemize izin veriyor. Şöyle bir defa tıklayıp tekrardan eski alana geldiğimizde şu alana tıklayabilir oluyoruz. Bu alana tıkladıktan sonra da HTTPS Download alanına tıklayıp ilgili dosyayı indirebilir oluyoruz.

VMware Workstation Kurulum Adımları

Her ne kadar bu kurulum işlemi ‘next, next, next’ şeklinde ilerlese de ben bunu da göstereceğim. Ortamımda VMware Workstation zaten kurulu. Fakat bu gösterme işlemini bir sanal makine üzerinden yapacağım. Dolayısıyla anlatımda bir bütünlük sağlamak anlamında, buradaki kurulumu da takip ederek kendi ortamlarınıza yapılandırabilirsiniz.

İndirdiğimizi varsayalım. Ben öncesinde bir tane Windows 11 sanal makinesi oluşturmuştum. VMware Workstation’ın indirmiş olduğum dosyasını da bunun üzerine attım. Sizin de örneğinizde eğer masaüstünüzdeysek, kaldığımız yerden devam ederiz. İki defa tıklıyoruz uygulamaya. ‘Next’ diyoruz. Lisans anlaşmasını yine kabul edip ileri diyoruz. “Hyper-V tespit edilmedi” diyor, “Sanal makineler VMware’in hypervisor’ını kullanacak” diyor. Bizim için bir sorun yok, ileri diyoruz. Bize nereye kurmamız gerektiği söyleniyor. Dolayısıyla istersek varsayılan bir dizine, istersek de sizin belirlediğiniz bir dizine kurabiliriz. Yine ileri diyoruz.

Burada ürün açıldığında güncelleme olup olmadığını kontrol edip etmeyeceğiyle ilgili bir seçenek var, bunu seçebiliriz. “VMware’in Müşteri Deneyimi İyileştirme Programı’na katılmak istiyor musunuz?” diye bir uyarı çıkıyor. Ben genellikle bunu kapatıyorum ve bu şekilde ileri deyip kurulumu başlatıyorum. Önceden de belirttiğim gibi kurulum işlemlerinde çok ekstrem bir taraf yok. İleri, ileri deyip rahatlıkla kendi bilgisayarlarınızda da bunu kurabilirsiniz. ‘Finish’ diyerek kurulumu tamamlamış olduk.

Arayüz İncelemesi: Home Sekmesi ve Temel Menüler

Artık arayüzü daha yakından inceleyebiliriz. Bunun için zaten açmış olduğum VMware Workstation uygulaması üzerinden devam edeceğim. Siz de kendi oturumlarınızda VMware Workstation Pro ikonuna tıkladığınızda ‘Home’ sekmesi karşılayacak sizi. Burada üç tane düğme var:

• Create a New Virtual Machine: Yeni bir tane sanal makine oluşturmak istiyorsak bu alanı kullanırız. Bunun detayından daha ileriki videolarda bahsedeceğim.

• Open a Virtual Machine: Daha öncesinde kurulmuş olan veya yapılandırılmış olan sanal makinemiz varsa, burada diskteki ilgili dosyayı göstererek bunu açabiliriz. Bu şekilde bir VMX dosyası göstermemiz gerekiyor. Zaten örneğimde var. Dolayısıyla eğer kütüphanede görmüyorsanız VMX uzantılı dosyaya tıklayıp ‘Open’ demeniz yeterli.

• Connect to a Remote Server: Örneğin bir ESXi host’unuz var ve ESXi host altındaki sanal makinelerinizi burada görüp gerektiğinde onlara bağlanmak istiyorsunuzdur. Bu durumda ilgili ESXi host’un IP adresini ve kullanıcı adı/şifre bilgilerini girerek de bağlantı yapabilirsiniz. Oldukça kolaylık sağlıyor burası.

Buradaki alanlar dışında bir de üst tarafta alanlarımız var (File, Edit, View, VM, Tabs, Help). Burada özellikle ‘File’ kısmında, bizim burada görmüş olduğumuz yeni bir makine oluşturma olsun ya da var olan bir şablonu açmak olsun, buradaki alanlardan erişebilirsiniz. Burada bir iki tane daha özellik var. Özellikle belirli dizinlerde sanal makinelerimiz varsa, bunları tek tek içeri almak istemiyorsak, bir tarama mantığıyla içeri almak istiyorsak ‘Scan for Virtual Machines’ alanına tıklayabiliriz. Burada ilgili dizini gösterdiğimizde, bize oradaki VMX dosyalarını tek tek değil de bir tarama mantığıyla istediklerimizi kütüphaneye eklememize yardımcı olacaktır. ‘Finish’ diyerek de bu makineleri ekleyebilir oluruz. Şöyle diyelim örnek olsun, ‘Close’ dedim. Tabii neden gözükmedi? Çünkü kütüphane menüsünü açmadık. Kütüphane menüsünü açmak istediğimizde de ya F9’a basarız ya da ‘View’ menüsünden ‘Show or Hide the Library’ dediğimizde sol tarafta bir kütüphane bölümü çıkar. Burada ‘My Computer’ın altında kendi makinemiz üzerindeki sanal makineleri görürüz. Eğer ‘Connect to Remote Server’ yaptıysak da o ESXi host’un altındakiler de burada o ilgili IP’nin altında listelenir.

Auto Start VM ve Virtual Network Editor

Bununla birlikte ‘File’ menüsünde ‘Configure Auto Start VMs’ diye bir bölüm var. Ne işe yarar? Örneğin, biz kendi ana makinemizi başlattığımızda belirli sanal makinelerin de otomatik olarak başlamasını istiyorsak bu alanı kullanabiliriz. Bunun çalışabilmesi için bir bağımlılık var; bize VMware Autostart servisinin otomatik olarak başlatılmış olması gerektiğini söylüyor. Ana makinemizde Çalıştır’a (Run) gidip services.msc yazıp OK dediğimizde servisler açılır. VMware bölümüne geldiğimizde ‘VMware Autostart Service’in de etkinleştirilmesi gerektiğini görürüz. Bunu başlatıp başlangıç türünü ‘Otomatik’ yapmalıyız ki bir sonraki yeniden başlatmada bu özellik çalışabilsin.

‘Edit’ kısmı altındaki ‘Virtual Network Editor’ oldukça önemli bir yapılandırma ayarı. Bunun için ayrı bir video da hazırlayacağım sizlere. Temelde ne yapıyoruz? Evet, bir makine oluşturmak bizim için önemli fakat ayrıca network de önemli. Dolayısıyla kimi testlerimizde ilgili ortamın izole olup olmadığını ya da belirli bir gateway’den internete çıkıp çıkmadığını belirleyeceğimiz senaryolar oluyor. Bu noktada sadece ilgili bilgisayarı değil, oradaki konfigürasyonu da test etmemiz ve belirli durumlarda internete çıkıp çıkamadığını ya da belirli bir sunucuya erişip erişemediğini test etmemiz gerekiyor. Biz burada aslında sanal arayüzler (interfaces) ve sanal network’ler oluşturarak hangi network’ün kiminle konuşup konuşamayacağına ve ne tür bir iletişim olacağıyla alakalı ayarlarımızı yapılandırabiliyoruz. Bunu başka bir videoda aktaracağım size.

View, VM ve Tabs Menüleri

Bu anlatımın son bölümü ‘Preferences’ (Tercihler) kısmı olacak. Fakat oraya gelmeden önce ben diğer sekmeleri aktarıp en sonunda ‘Preferences’ sekmesini size belirtip videoyu sonlandıracağım.

‘View’ kısmından biraz bahsettik. Özellikle bu kütüphane görünümünü açıp kapama anlamında bu kısım oldukça kolaylık sağlıyor. Eğer isterseniz burada ‘Thumbnail Bar’ dediğimiz aşağıdaki kısımda da ilgili makineleri, geçişleri buradan yapabilirsiniz. Ben genellikle sekmeleri yeterli görüyorum, dolayısıyla bu alanı kapatıyorum. ‘Autosize’ bölümü de önemlidir fakat varsayılan ayarların kalmasını şiddetle tavsiye ederim, değiştirmemize gerek yok.

Sanallaştırma ortamımızda oluşturmuş olduğumuz sanal makinelerle alakalı işlemler yapmak istiyorsak ‘VM’ sekmesini kullanabiliriz. Şu an benim seçili sekmem ‘Home’ sekmesi. Fakat Windows 11 x64 diye bir tane sanal makine oluşturmuştum hatırlarsanız. Oraya tıklarsam buradaki ‘VM’ alanında birçok alan aktif gözükür. Dolayısıyla bu sanal makineyi açıksa kapatabiliriz, beklemeye (suspend) alabiliriz, yeniden başlatabiliriz ya da kapalıysa açabiliriz. Bir USB cihazı buraya bağlamak istiyorsak ‘Removable Devices’ alanını kullanabiliriz. Bir komut göndermek istiyorsak (Ctrl+Alt+Delete gibi) buradaki alana tıklayıp gönderebiliriz.

Bunun dışında Snapshot alabileceğimiz alanımız var. Üst üste Snapshot alınması ya da yedekleme noktasında Klon alınıp alınmaması, klonların çeşitleri nelerdir, nasıl alınır; bunlarla alakalı ayrı bir videoda bahsedeceğim. Özetle Snapshot, sanal makinenin o anki durumunu kaydetmemizi sağlar; kritik bir değişiklik yapmadan önce alırsak, hata durumunda makineyi yeniden kurmak yerine o ana geri dönerek ciddi zaman kazanırız. Ve VMware Tools dediğimiz bir yazılımımız var. Bu bilgisayarda birçok işlemi (otomatik çözünürlük ayarı, pürüzsüz fare/klavye geçişi gibi) düzgün bir şekilde yapabilmek için VMware Tools’un sanal makinelerde yüklü olması gerekiyor. Şu an bende yüklü olduğu için yeniden yüklenmesiyle (Reinstall) alakalı ayarı görüyoruz. Onu da dediğim gibi bir sonraki videolarda detaylı olarak bahsedeceğim. Ve sanal makinenin ayarları (Settings) bulunuyor. Bu makinenin ne tür bir donanıma sahip olacağı; işlemcisi, belleği (RAM), diski gibi bilgileri ya da network’ünü detaylı olarak burada yapılandırabiliyoruz.

‘Tabs’ sekmesi çok kullanılan bir alan olduğunu düşünmüyorum ama ne işe yarar? Bizim sanal makineler arasında geçişlerimizi kolaylaştırır. Dolayısıyla yeni sekmeye (Next Tab) ya da öncekine (Previous Tab) geçiş yapmamızı sağlar. Genellikle bunu ilgili sekmelere tıklayarak yapıyoruz, dolayısıyla bu kısım bana daha kolay geliyor. İsterseniz Ctrl+Tab (sonraki) ve Ctrl+Shift+Tab (önceki) kısayollarını da kullanabilirsiniz.

‘Help’ kısmında da VMware Workstation ile ilgili bir versiyon bilgisi almak istiyorsak ‘About VMware Workstation’ deyip bu ürünün versiyon bilgisini burada görebiliriz. Ya da güncellemeleriyle alakalı bir denetleme yapmak istiyorsak da ‘Software Updates’ bölümünden ‘Check for Updates’ diyerek bu işlemi tetikleyip güncellemesini yapabiliyoruz.

Genel Ayarlar: Preferences (Tercihler) Yapılandırması

Şimdi isterseniz son bölüme gelelim: Ürünün genel ayarları kısmına. ‘Edit’ menüsünden ‘Preferences’ dediğimizde bu alanları görüntüleyebiliriz. Bu alanların bazıları çok önemli. Dolayısıyla yeni bir makine oluşturmadan ya da yapılandırmaya girmeden ürünün genel ayarlarını yapabilmek bizim için oldukça önemli bir yere sahip.

• Workspace: Bu alanlardan bir tanesi. Sanal makineler de bildiğiniz gibi nasıl bir fiziksel makineye Windows ya da Ubuntu kuruyorsak, onların da kendince kapladığı bir yer oluyor ve bu alan zamanla çok büyüyebiliyor. VMware Workstation kurulduğunda varsayılan bir dizin atar. Bizim bu alandan ilgili sanal makinenin dosyalarının varsayılan olarak nerede tutulacağıyla alakalı bir bilgi girmemiz değerli oluyor. Her makine oluşturduğumuzda tek tek dizin seçmek yerine buradan uygun bir varsayılan konum belirlemek bize ciddi zaman kazandırır.

• Input: İlgili fare ya da klavye girişlerinin yakalanıp yakalanmaması gibi ayarları burada yapılandırabiliriz. Sanal makine ekranına tıkladığınızda imleciniz içeri hapsolur; ana bilgisayarınıza dönmek (imleci kurtarmak) için Ctrl+Alt tuşlarına basarsınız. Bu varsayılan kısayoldur ve isterseniz buradan değiştirebilirsiniz.

• Hot Keys: Bu kısım da önemlidir. Örneğin Ctrl+Alt+Enter kombinasyonu ile sanal makineyi tam ekran (Full Screen) yapabilir veya tam ekrandan çıkabilirsiniz.

• Display: Kendi fiziksel makinemizin (host) bir çözünürlüğü var. Sanal makinenin ekranını küçültüp büyüttüğümüzde, sistemin sanal makine çözünürlüğünü (scroll bar çıkartmadan) otomatik olarak pencereye uydurması (Autofit) çok kullanışlıdır. Varsayılan ayarlar genel itibariyle oldukça iyidir ve yeterlidir.

• USB: Bu kısmın ‘Ask me what to do’ olarak seçilmesi önemli. Kendi fiziksel bilgisayarımıza bir USB taktığımızda, o USB’nin fiziksel bilgisayara mı yoksa sanal makineye mi bağlanması gerektiğini sistemin bize sormasını isteriz. Bu ayarda kalması en mantıklısıdır.

• Updates: VMware Workstation açıldığında güncellemeleri kontrol etmesi yararlıdır. Bu kısımda ayrıca “VMware Tools” güncellemeleriyle ilgili bir ayar var. VMware Workstation versiyonu güncellendiğinde VMware Tools’un da güncellenmesi gerekir. Sistem bunu otomatik yapsın diye bu seçeneği (‘Download and install VMware Tools components as needed’) işaretlemenizi şiddetle tavsiye ederim.

• Feedback: Kurulumda Müşteri Deneyimi programına katılmamıştık hatırlarsanız, bu alan kapalı olarak kalabilir.

• Memory (RAM): En önemli konulardan bir tanesi bu. Varsayılan ayar genellikle en iyisidir ama buradaki mantığı anlamamız önemli. Ana makinemizde bir fiziksel memory bulunuyor. Biz bu fiziksel memory’nin bir kısmını buradaki ‘Reserved memory’ altında sanal makinelere (tüm sanal makinelere toplam olarak) ayırabiliyoruz. Benim örneğimde 128 GB memory varmış, ben bunun 110 GB’ını sanal makinelere ayırmışım. Sistemin bu belleği nasıl tahsis edeceğiyle alakalı üç tane seçeneğimiz var (‘Additional memory’ bölümü):

  1. Fit all virtual machine memory into reserved host RAM: Sanal makineler direkt fiziksel memory’yi kullanırlar. Bu, sanal makineler için en iyi performansı sağlar ama ana makinenizin o an belleğe ihtiyacı olursa esneklik sağlamaz; belleği kilitler. O yüzden çok tavsiye etmiyorum.

  2. Allow some virtual machine memory to be swapped: Varsayılan ayardır. Sanal makineler fiziksel bellekten beslenir ama gerektiğinde bu belleğin bir kısmını diskteki bir takas dosyasına (swap file) transfer edebilir. Ana makinenizin diski SSD veya NVMe ise bu takas işleminin performans kaybı minimum olur. Bu seçenek hem performans hem de esneklik sağlar.

  3. Allow most virtual machine memory to be swapped: İkinci seçeneğin tam tersi. Sanal makine fiziksel bellekten çok diski (takas dosyasını) kullanır. Performans ciddi anlamda düşer. En mantıklı ve esnek seçenek ikinci (varsayılan) seçenektir.

• Priority & Devices: Bu alanlardaki öncelik ve cihaz ayarları genel olarak yeterlidir, değiştirmemize gerek yoktur.

Tüm bu yapılandırmaları yaptıktan sonra ‘OK’ diyerek ayarları kaydedebiliriz. Bu videomuzun da sonuna geldik. İzlediğiniz için teşekkürler, bir sonraki videoda görüşmek üzere. Hoşça kalın.